{"id":28578,"date":"2019-09-20T03:14:33","date_gmt":"2019-09-20T02:14:33","guid":{"rendered":"https:\/\/www.moyenagepassion.com\/?p=28578"},"modified":"2022-06-02T03:59:50","modified_gmt":"2022-06-02T02:59:50","slug":"ballade-medievale-une-satire-des-manieres-de-tables-a-la-cour-par-eustache-deschamps","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.moyenagepassion.com\/index.php\/2019\/09\/20\/ballade-medievale-une-satire-des-manieres-de-tables-a-la-cour-par-eustache-deschamps\/","title":{"rendered":"Une Ballade m\u00e9di\u00e9vale satirique d&rsquo;Eustache Deschamps sur les mani\u00e8res de table \u00e0 la cour"},"content":{"rendered":"<div id=\"moyen-171203905\" class=\"moyen-before-content moyen-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-3035390706780632\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block;\" data-ad-client=\"ca-pub-3035390706780632\" \ndata-ad-slot=\"\" \ndata-ad-format=\"auto\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div><p><strong><a href=\"https:\/\/www.moyenagepassion.com\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/poesie_ballade_morale_moralite_medievale_Eustache_deschamps_moyen-age_avidite_gloutonnerie.jpg\"><img decoding=\"async\" class=\"wp-image-20724 alignleft\" src=\"https:\/\/www.moyenagepassion.com\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/poesie_ballade_morale_moralite_medievale_Eustache_deschamps_moyen-age_avidite_gloutonnerie.jpg\" alt=\"poesie_ballade_morale_moralite_medievale_Eustache_deschamps_moyen-age_avidite_gloutonnerie\" width=\"84\" height=\"199\" srcset=\"https:\/\/www.moyenagepassion.com\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/poesie_ballade_morale_moralite_medievale_Eustache_deschamps_moyen-age_avidite_gloutonnerie.jpg 160w, https:\/\/www.moyenagepassion.com\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/poesie_ballade_morale_moralite_medievale_Eustache_deschamps_moyen-age_avidite_gloutonnerie-127x300.jpg 127w\" sizes=\"(max-width: 84px) 100vw, 84px\" \/><\/a>Sujet<\/strong>\u00a0: po\u00e9sie m\u00e9di\u00e9vale, litt\u00e9rature,\u00a0 ballade m\u00e9di\u00e9vale, humour m\u00e9di\u00e9val, moyen-fran\u00e7ais, po\u00e9sie satirique, satire, vie curiale, mani\u00e8res de table<br \/>\n<strong>P\u00e9riode<\/strong> : Moyen \u00c2ge central, tardif,\u00a0XIVe si\u00e8cle<br \/>\n<strong>Auteur<\/strong>\u00a0:\u00a0<strong><em>Eustache Deschamps<\/em><\/strong>\u00a0 (1346-1406)<br \/>\n<strong>Titre<\/strong>\u00a0:\u00a0<em>\u00a0\u00ab Oncques ne vis gens ainsi requignier.\u00bb<strong><br \/>\n<\/strong><\/em><strong>Ouvrage<\/strong><em><strong>\u00a0:\u00a0<\/strong><\/em>\u00a0<em>Oeuvres compl\u00e8tes d\u2019Eustache Deschamps,\u00a0<\/em>Tome V Marquis de Queux Saint-Hilaire, Gaston Raynaud (1893)<\/p>\n<p>Bonjour,<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><img decoding=\"async\" class=\"alignleft size-full wp-image-23898\" src=\"https:\/\/www.moyenagepassion.com\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/N_lettrine_moyen_age_passion.jpg\" alt=\"N_lettrine_moyen_age_passion\" width=\"84\" height=\"103\" \/>ous partons, aujourd&rsquo;hui, en direction de la fin du XIVe et les d\u00e9buts du XVe si\u00e8cle, avec une ballade de\u00a0<strong>Eustache Deschamps<\/strong>. Dans cette po\u00e9sie\u00a0fort caustique, l&rsquo;auteur m\u00e9di\u00e9val nous invitait\u00a0\u00e0 le suivre \u00e0 la cour pour y d\u00e9couvrir\u00a0d&rsquo;\u00e9tranges mani\u00e8res de table.<\/p>\n<h2 style=\"text-align: justify;\">Critique de la vie curiale<\/h2>\n<p style=\"text-align: justify;\">S&rsquo;il a fr\u00e9quent\u00e9 longtemps les cours, du fait de ses diff\u00e9rents offices en tant qu&#8217;employ\u00e9 royal, Eustache s&rsquo;en est\u00a0largement d\u00e9tourn\u00e9 \u00e0 un moment donn\u00e9 de sa vie. Depuis lors, il n&rsquo;a pas manqu\u00e9 de les critiquer vertement : jeux de couloirs, jeux de pouvoir, vie dissolue, exc\u00e8s, etc&#8230;\u00a0\u00a0(<span style=\"color: #808080;\">voir notamment<\/span>\u00a0<a href=\"https:\/\/www.moyenagepassion.com\/index.php\/2018\/02\/27\/une-ballade-medievale-acerbe-contre-la-vie-curiale-deustache-deschamps\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><em>Va a la cour et en use souvent<\/em><\/a>, <span style=\"color: #808080;\">mais \u00e9galement<\/span>\u00a0<a href=\"https:\/\/www.moyenagepassion.com\/index.php\/2016\/12\/04\/deustache-deschamps-a-patrice-leconte-deux-ballades-sur-la-cruaute-et-la-vanite-des-jeux-de-cour\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><em>Deux ballades sur la cruaut\u00e9 des jeux de cour<\/em><\/a>). C&rsquo;est au point qu&rsquo;on imagine que ses nombreux textes corrosifs sur la vie curiale, ont pu s&rsquo;assurer de\u00a0lui en fermer d\u00e9finitivement les portes si ce n&rsquo;\u00e9tait le cas avant.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Eustache Deschamps<\/strong> n&rsquo;a pas \u00e9t\u00e9 le seul, ni le premier po\u00e8te, \u00e0 se livrer \u00e0 ce genre de critique et il ne sera pas le dernier. On pourrait presque y voir une tradition : de <strong>Rutebeuf<\/strong>, \u00e0 <strong>Jean de Meung,<\/strong>\u00a0<strong>Alain Chartier<\/strong>,\u00a0 \u00a0<strong>Meschinot<\/strong>, et d&rsquo;autres encore. Au del\u00e0 de l&rsquo;exercice de style, ces jeux cruels que tous ces auteurs m\u00e9di\u00e9vaux nous d\u00e9peignent recouvrent, sans nul doute, une r\u00e9alit\u00e9 de la vie du cour qui se poursuivra, d&rsquo;ailleurs, au del\u00e0 du Moyen \u00c2ge central. Quoiqu&rsquo;il en soit, sous le ton de l&rsquo;humour et face \u00e0 cette tabl\u00e9e grima\u00e7ante et \u00ab\u00a0mastiquante\u00a0\u00bb, on ne <a href=\"https:\/\/www.moyenagepassion.com\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/eustache-deschamps-ballade-poesie-satirique-francais-840-manuscrit-medieval-moyen-age-tardif.jpg\"><img decoding=\"async\" class=\"alignright wp-image-28581\" src=\"https:\/\/www.moyenagepassion.com\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/eustache-deschamps-ballade-poesie-satirique-francais-840-manuscrit-medieval-moyen-age-tardif_s.jpg\" alt=\"eustache-deschamps-ballade-poesie-satirique-francais-840-manuscrit-medieval-moyen-age-tardif_s\" width=\"287\" height=\"213\" srcset=\"https:\/\/www.moyenagepassion.com\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/eustache-deschamps-ballade-poesie-satirique-francais-840-manuscrit-medieval-moyen-age-tardif_s.jpg 500w, https:\/\/www.moyenagepassion.com\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/eustache-deschamps-ballade-poesie-satirique-francais-840-manuscrit-medieval-moyen-age-tardif_s-300x222.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 287px) 100vw, 287px\" \/><\/a>peut que rattacher cette ballade d&rsquo;Eustache au triste tableau qu&rsquo;il nous fait, par ailleurs des cours princi\u00e8res et de leurs courtisans : perfidie, m\u00e9disance, et, en d\u00e9finitive, mauvaise morale, mauvaise vie et mauvaises mani\u00e8res.<\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\">Le MS\u00a0Fran\u00e7ais 840\u00a0 &amp; les po\u00e9sies d&rsquo;Eustache<\/h3>\n<p style=\"text-align: justify;\">Notre texte du jour\u00a0a pour source le\u00a0manuscrit <strong>Fran\u00e7ais 840<\/strong> conserv\u00e9 \u00e0 la BnF <span style=\"color: #808080;\">(voir photo ci-dessus)<\/span>. Cet ouvrage m\u00e9di\u00e9val de 300 feuillets et dat\u00e9 du XVe si\u00e8cle contient principalement\u00a0<em>Les Po\u00e9sies d&rsquo;Eustache Deschamps dit Morel. <\/em>Il\u00a0peut \u00eatre consult\u00e9 \u00e0 l&rsquo;adresse suivante : <a href=\"https:\/\/gallica.bnf.fr\/ark:\/12148\/btv1b105375900\/f2.item.zoom\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">consulter le Fran\u00e7ais 840 sur Gallica.<\/a><\/p>\n<hr \/>\n<h3 style=\"text-align: center;\"><em>Oncques ne vis gens ainsi requignier\u00a0<\/em><br \/>\ndans le moyen fran\u00e7ais d&rsquo;Eustache Deschamps<\/h3>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #008000;\"><em><b style=\"color: #008000;\">Tristes, pensis, mas<\/b><span style=\"color: #808080;\">* (abattu, afflig\u00e9)<\/span> <b style=\"color: #008000;\">et mornes estoye<\/b><\/em><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #008000;\"><strong><em> Par mesdiser et rappors de faulx dis<\/em><\/strong><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #008000;\"><strong><em> A une court royal ou je dinoye<\/em><\/strong><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #008000;\"><strong><em> Ou pluseurs gens furent a table assis;<\/em><\/strong><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #008000;\"><strong><em> Maiz oncques<\/em><\/strong><\/span><span style=\"color: #808080;\"><em>* (ja<\/em><em>m<\/em><em>ais)<\/em><\/span><span style=\"color: #008000;\"><strong><em> mais tant de nices<\/em><\/strong><span style=\"color: #808080;\"><em>*<\/em><\/span><em> (<span style=\"color: #808080;\">moes<\/span><\/em><span style=\"color: #808080;\"><em>,<\/em><\/span><strong><em>\u00a0<\/em><\/strong><span style=\"color: #808080;\"><em>moue, grimace)<\/em><\/span><strong><em> ne vis<\/em><\/strong><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #008000;\"><strong><em> Que ceulx firent que l\u2019en veoit mengier.<\/em><\/strong><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #008000;\"><strong><em> D\u2019eulx regarder fu de joye ravis:<\/em><\/strong><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #008000;\"><strong><em> Oncques ne vis gens ainsi requignier* <\/em><\/strong><span style=\"color: #808080;\"><em>(grimacer, montrer les dents)<\/em><\/span><strong><em>.<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #008000;\"><strong><em>Li uns sembloit truie enmi<\/em><\/strong><span style=\"color: #808080;\"><em>* (au milieu d&rsquo;)<\/em><\/span><strong><em> une voye<\/em><\/strong><span style=\"color: #808080;\"><em>* (voie)<\/em><\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #008000;\"><strong><em> Tant mouvoit fort ses baulifres<\/em><\/strong><\/span><em><span style=\"color: #808080;\">* (l\u00e8vres)<\/span>\u00a0<\/em><span style=\"color: #008000;\"><strong><em>toudiz;<\/em><\/strong><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #008000;\"><strong><em> L\u2019autre faisoit de ses dens une soye<\/em><\/strong><span style=\"color: #808080;\"><em>* (scie)<\/em><\/span><strong><em> ;<\/em><\/strong><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #008000;\"><strong><em> L\u2019autre mouvoit le front et les sourcis;<\/em><\/strong><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #008000;\"><strong><em> L\u2019un requignoit, l\u2019autre torcoit son vis<\/em><\/strong><span style=\"color: #808080;\"><em>* (tordait son visage)<\/em><\/span><strong><em>,<\/em><\/strong><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #008000;\"><strong><em> L\u2019autre faisoit sa barbe baloier<\/em><\/strong><\/span><span style=\"color: #999999;\"><em>*<span style=\"color: #808080;\"> (s&rsquo;\u00e9taler)<\/span><\/em><\/span><span style=\"color: #008000;\"><strong><em>;<\/em><\/strong><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #008000;\"><strong><em> L\u2019un fait le veel<\/em><\/strong><\/span><span style=\"color: #808080;\"><em>* (veau)<\/em><\/span><span style=\"color: #008000;\"><strong><em>, l\u2019autre fait la brebis:<\/em><\/strong><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #008000;\"><strong><em> Oncques ne vis gens ainsi requignier.<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #008000;\"><strong><em>D\u2019eulx regarder trop fort me merveilloye<\/em><\/strong><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #008000;\"><strong><em> Car en machant sembloient ennemiz<\/em><\/strong><\/span><span style=\"color: #808080;\"><em>* (des diables)<\/em><\/span><span style=\"color: #008000;\"><strong><em>.<\/em><\/strong><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #008000;\"><strong><em> Faire autel l\u2019un com l\u2019autre ne veoie:<\/em><\/strong><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #008000;\"><strong><em> L\u2019un machoit gros, l\u2019autre comme souriz;<\/em><\/strong><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #008000;\"><strong><em> Je n\u2019oy oncques tant de joye ne ris<\/em><\/strong><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #008000;\"><strong><em> Que de veoir leurs morceaulx ensacher<\/em><\/strong><span style=\"color: #808080;\"><em> (faire dispara\u00eetre, engloutir)<\/em><\/span><strong><em>.<\/em><\/strong><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #008000;\"><strong><em> Or y gardez, je vous jure et diz:<\/em><\/strong><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #008000;\"><strong><em> Oncques ne vis gens ainsi requignier.<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #008000;\"><strong><em>L\u2019envoy<br \/>\n<\/em><\/strong><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #008000;\"><strong><em> Princes, qui est courroussez et pensis<\/em><\/strong><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #008000;\"><strong><em> Voist gens veoir qui sont a table mis.<\/em><\/strong><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #008000;\"><strong><em> Mieulx ne porra sa trisse laissier.<\/em><\/strong><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #008000;\"><strong><em> Des grimaces sera tous esbahis<\/em><\/strong><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #008000;\"><strong><em> Que chascun fait; j\u2019en fu la bien servis:<\/em><\/strong><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #008000;\"><strong><em> Oncques ne vis gens ainsi requignier.<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<hr \/>\n<p>En vous souhaitant une excellente journ\u00e9e.<\/p>\n<p>Fr\u00e9d\u00e9ric EFFE<br \/>\nPour moyenagepassion.com<br \/>\n<em><strong>A la d\u00e9couverte du Moyen \u00c2ge, sous toutes ses formes.<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sujet\u00a0: po\u00e9sie m\u00e9di\u00e9vale, litt\u00e9rature,\u00a0 ballade m\u00e9di\u00e9vale, humour m\u00e9di\u00e9val, moyen-fran\u00e7ais, po\u00e9sie satirique, satire, vie curiale, mani\u00e8res de table P\u00e9riode : Moyen \u00c2ge central, tardif,\u00a0XIVe si\u00e8cle Auteur\u00a0:\u00a0Eustache Deschamps\u00a0 (1346-1406) Titre\u00a0:\u00a0\u00a0\u00ab Oncques ne vis gens ainsi requignier.\u00bb Ouvrage\u00a0:\u00a0\u00a0Oeuvres compl\u00e8tes d\u2019Eustache Deschamps,\u00a0Tome V Marquis de Queux Saint-Hilaire, Gaston Raynaud (1893) Bonjour, ous partons, aujourd&rsquo;hui, en direction de la fin &hellip; <a href=\"https:\/\/www.moyenagepassion.com\/index.php\/2019\/09\/20\/ballade-medievale-une-satire-des-manieres-de-tables-a-la-cour-par-eustache-deschamps\/\" class=\"more-link\">Continuer la lecture de <span class=\"screen-reader-text\">Une Ballade m\u00e9di\u00e9vale satirique d&rsquo;Eustache Deschamps sur les mani\u00e8res de table \u00e0 la cour<\/span>  <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[1404,8,9],"tags":[728,1086,1100,4751,61,1915,3648,2222,5587,5727,2747,913,615,1598,688,687,3275,3267,2168],"class_list":["post-28578","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-eustache-deschamps","category-blagues-humour-moyen-age","category-musique-medieval-historique-fantaisie-celtique","tag-auteur-medieval","tag-ballade-medievale","tag-eustache-deschamps","tag-francais-840","tag-humour-medieval","tag-litterature-medievale","tag-manieres-de-table","tag-manuscrit-medieval","tag-moyen-age-2","tag-moyen-age-tardif-3","tag-moyen-francais","tag-moyen-age-tardif","tag-poesie-medievale","tag-poesie-morale","tag-poesie-satirique","tag-satire","tag-vie-curiale","tag-xive-siecle","tag-xve-siecle"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.moyenagepassion.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28578"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.moyenagepassion.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.moyenagepassion.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.moyenagepassion.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.moyenagepassion.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=28578"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.moyenagepassion.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28578\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":44635,"href":"https:\/\/www.moyenagepassion.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28578\/revisions\/44635"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.moyenagepassion.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=28578"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.moyenagepassion.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=28578"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.moyenagepassion.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=28578"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}